მოაშორეთ აქედან სტალინი

შარშანდელი 8 და 9 აგვისტოს ქრონიკებს საღამოსკენ დავწერ, ცოტა უკეთ მჭირდება იმდროინდელი მოვლენების აღდგენა, ახლა კი გუშინ გორის ცენტრში გამართულ აქციაზე ვისაუბრებ.

როგორც ცნობილია, დაახლოებით სამი კვირის წინ, თეა თუთბერიძისა და საზოგადოებრივი ჯგუფის აქტიურობით, დაიწყო მსჯელობა 8 აგვისტოს სტალინის ძეგლის მუზეუმში გადატანის მოთხოვნით. რა თქმა უნდა ცხადი იყო, რომ 8 აგვისტოს ეს საქმე არ გამოვიდოდა (რატომ არის ეს საკითხი ასეთი პრობლემატური, მაინც ვერ გავიგე ოღონდ) მაგრამ ყინულის დაძვრაც საქმე იყო, ამიტომაც გუშინ ძალიან გამიხარდა ფეისბუქზე აქციის ორგანიზატორისგან, გიორგი გოცირიძისგან მიღებული შეტყობინება, რომ 4 საათზე აქცია იმართებოდა სტალინის ძეგლის წინ, ძეგლის გადატანის მოთხოვნით.

ნახევარი საათი უშედეგოდ ვრეკე აქეთ – იქით ხალხის შესაკრებად, ბოლოს 3 მეგობარი შევკრიბე და მათთან ერთად მივედი ცენტრში (გზაშიც ვცდილობდი ხალხის აყოლიებას, შეიძლება ზოგი მოვიდა კიდეც) აქცია კარგად იყო ორგანიზებული, აშუქებდა სხვადასხვა მედიასაშუალება (ოღონდ როგორც მერე გავიგე ბევრმა არ უჩვენა) ახალგაზრდებმა წაიკითხეს მიმართვის ტექსტი, ავაფრიალეთ ბანერები და შევაგროვეთ ხელმოწერები, ამასთან ფრიად ვტკბებოდი იმ ალაგ – ალაგ შემოხეტებული “ჰომო სოვიეტიკუსების” რიტორიკით. ღმერთმანი მიყვარს ეგ ხალხი, რომ არა ეგენი, რაზე იმხიარულებდა უბრალო მოკვდავი?

კიდევ მინდოდა აქციაზე გაჩერება, მაგრამ მეგობართან ვიყავი წასასვლელი ფრიად საჭირბოროტო საქმეზე. გზად მიმავალს, რამდენიმე ნაცნობი შემომხვდა, რომლებსაც შორიდან დავულანდივარ ბანერით ხელში მდგომი და ახლა “ხელში ჩავუვარდი”. მოკლედ წავიდა იქ სტალინიზმის ქადაგება “ეგ რო არა ძმაო, რა ვისი ძეგლი უნდა იდგეს” და ა.შ. მაგრამ ყველაზე საოცარი ის შეკითხვა იყო, რამაც აგერ 20 წლისა მოვყრილვარ და ჯერ არ მსმენია. “სტალინის ძეგლის აღება რო გინდა, იაღოველი ხარ?” ჭეშმარიტად ყბა ჩამომივარდა.

რა ლამაზია სტალინის ძეგლზე წითლად მითხაპნილი “ჩამოკვარცხლბეკდი სოსელო”. ნოდარ ლადარიას ეს ფრაზა, ამის მერე კვარცხლბეკს დაამშვენებს

პ.ს გუშინ იმდენად ბევრი საფერავი ვშთანთქე, რომ 2 საათი ქალაქში დავდიოდით მე და ვანო, ხალხს ვაჩერებდით, მანქანებში ვხტებოდით, მაღაზიებში შევდიოდით და ვეკითხებოდით: “სტალინს რააა?” ზოგი პირდაპირ კაცურად გვპასუხობდა რაც საჭირო იყო, ზოგი უხერხულად დუმდა და იღიმებოდა, მაშინ ჩვენ ვამატებდით, “გულში მაინც” და ამაზე ყველა ბედნიერი გვიქნევდა თავს. მაგარი იყო ძალიან, მაგრამ პატრულთან რაღამ მიმიყვანა ვერ გავიგე, კიდევ კარგი ეს ღამე განყოფილებაში არ გავათენე ))

სტალინი

დღეს არაფრის დაწერას აღარ ვაპირებდი, იმიტომ, რომ გამოუძინებელი როცა ვარ, ჭამაც კი მეზარება, არამც თუ ბლოგზე აზრების ფრქვევა, მაგრამ ერთმა ფაქტმა მოსვენება არ მომცა და ისე შემიკიკინა, გადავწყვიტე აქ გამერჩია ეგ საკითხი.

საოცრად ბანალური თემა, საოცრადვე ბანალურ კონტექსტში – სტალინი და მისი “დამსახურება ქართველების მიმართ”… (ვერაფერს იტყვი, ქვას ხეთქავს უკვე დასაწყისი)

საღამოს, როდესაც ბიძაჩემი სახლში დაბრუნდა, ჰაერში გამიშეშდა მისასალმებლად გაწვდილი ხელი და ხველა ამიტყდა მას შემდეგ, რაც მან გაღიმებული სახით მომაწოდა ქაღალდის ფურცელი, რომელსაც თავიდან “with simple curiosity” დავხედე, შემდეგ კი სასოწარკვეთილი მზერა ავაპარე ბიძაჩემისაკენ და დიდი გულთმისნობა არ უნდოდა იმას, რომ თვალებში დიდი ასოებით “შეეენც ბრუტუს (ახლა ვიტირებ)” მეწერა. ეს კი იმიტომ, რომ ქაღალდის ფურცელი წარმოადგენდა ქსეროასლს ქართული პრესის ფლაგმანის (ენა მომტყდეს ამ სიტყვებს რომ ვწერ, ან ენა რა შუაშია და კლავიატურა ადუღდეს) “ასავალ – დასავალის” მორიგი სტატია – პანეგრიკისა სტალინის შესახებ, სადაც დატანილი იყო 1950 – იანი წლების დასაწყისის საქართველოს რუკა (როდესაც 6 თუ 7 წლით ქლუხორი და ახალხევი მოგვიერთა სტალინმა) და “ასავალ – დასავალისთვის” დამახასიათებელი მონუმენტური, გამყინავი ტონით ედო სათაური – “ეს ტერიტორიები სტალინის დამსახურებით საქართველოს ეკუთვნოდა”

ვაიმე ბეჩააა…

“ასავალ – დასავალთან” პრობლემა არა მაქვს, თავისი გაჭირვებაც ეყოფა და ისიც ყველამ იცის რომ “ამ ქალაქში ყველაფერი მოსულა”, სტალინისტებზეც არ ვჯავრობ, იმიტომ, რომ “ნეტარ არიან მორწმუნენი” (მამენტ გლახაკნიც ნეტარ არიან) მაგრამ იმაზე ვდარდობ და ვწუხვარ, რომ ყოველთვის გამოჩნდება ვინმე ახალგაზრდა, ან ძველგაზრდა, რომელიც უკრიტიკოდ მიიღებს “ასავალ – დასავალის” მაღალპოლიგრაფიულ ფურცლებზე (რაღაც კლავიატურას ორთქლი ასდის) დაბეჭდილ ამ მართლაც პრიმიტიული, უტიფარი და მე ვიტყოდი თაღლითური პუბლიცისტიკის “მარგალიტს”… ხოლო შემდეგ, ქუჩებში კვლავ ივლიან ისეთები, რომლებიც მენტორული ტონით მოგვახსენებენ, რომ თურმე სტალინი “დიდი ადამიანი” იყო, “ქართველები უყვარდა”,”მსოფლიო დააჩოქა”, “ფაშისტები გატენა”, “რელიგიურობა დააბრუნა” (ვფიცავ, გამიგია ესეც) და ამასთან გათანაბრებულ სისულელეებს… ამნაირი ქართველების შემყურეს იმედი გიჩნდება, რომ იქნებ ინგლისელებმა ჩერჩილი უკუღმა დამარხეს (კი, მაგ საქმისთვის) რომელმაც მიმიქარავს ალმოდებული მაყვლის ბუჩქი, ისეთი ჭეშმარიტება თქვა, როდესაც “სტალინს და ჰიტლერს რა განასხვავებთ” – ო ჰკითხეს და პირში სიგარაგაჩრილმა (ეს ჩემი ფანტაზიის ნაყოფია) უპასუხა – “ულვაშები” – ო

ჩემი საყვარელი გორელების დამოკიდებულება ამ ადამიანის მიმართ სხვა საკითხია…სიმართლე რომ ვთქვა, რაკი ჩემ სამეგობროში სტალინი სირცხვილის სინონიმია, კარგა ხანი მეგონა, რომ გორელებიც არ იკლავდნენ თავს მისი სიყვარულით…ეეე, ფირუზჯაან, შამაგილაწუნო?… ახალი თაობისადმი ჩემი უდიდესი პატივისცემის მიუხედავად, ცივმა ოფლმა დამასხა მაშინ, სტალინის სახლმუზეუმის წინ მშვიდად მოსიარულე ბიჭუნას (იქნებოდა მეხუთე – მეექვსე კლასელი) რომ ჩავეკითხე, სტალინი როგორი პიროვნება იყო მეთქი და პანტელეიმონ გიორგაძე რომ მოჯვა პასუხში… აღარ მინდა გახსენება, გაიზრდება და მიხვდება, ან ვერ მიხვდება და იყოს სტალინის “სიდიადეში” დარწმუნებული…

აღარაფერს ვამბობ 2006 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე, სტალინის ძეგლის ქვეშ შეკრებილ დიდი ფეხბურთის მომზირალთა (დიდი ეკრანიდან სხვათაშორის) მიერ ლუდით შესმულ სადღეგრძელოზე: “ეს იმ კაცს გაუმარჯოს, სტალინის ძეგლის ქვეშ რომ დგას და გერმანიას ბალელშჩიკობს” – ო

რა თქმა უნდა ბიძაჩემმა ეგ რუკა ჩემ გასახალისებლად მოიტანა (რა ეგონა, თუ პირიქით მოხდებოდა) მაგრამ არის ხალხი, რომელიც მაგ რუკას საწოლის თავზე გაიკრავს (სავარაუდოდ სტალინისა და ილია მეორის ხატების გვერდით) და დილა – საღამოს ლოცვას აღუვლენს მოწყალე ბელადს….

სანთელი მაინც აანთეთ… ჭრაქი მაინც გვიბოძოს ვინმე მადლიანმა…

ყველა გორელის ნაცვლად, მე მრცხვენია ქალაქის ცენტრში წამოჭიმულ იმ სიმახინჯეზე, სტალინის ძეგლი რომ ჰქვია და რომელიც ვითომ ტურისტული მიზნებისთვისაა ზედგამოჭრილი… მე კი არ მსურს, ჩემი ქალაქს, კაციჭამიების დაბადების ადგილად სცნობდნენ და სტუმრობდნენ…არ მსურს, იმ ადამიანის ძეგლი იყოს ჩემი ქალაქის სიმბოლო, რომელმაც ჩემს სამშობლოს უღელი დაადგა და მაგრად გაუყარა აპეურები… არ მსურს “ბოროტი გენიის” ქვაში განსხეულებული სული ზემოდან მიცქერდეს, ხოლო მისი ძეგლის წინ, მისივე ბოროტების მარცვლებით ნაზარდი ხალხის მიერ ნასროლი კასეტური ბომბისგან დატოვებულ ორმოში ფეხი მივარდებოდეს და ყოველ დანახვაზე მოსიარულე ზიზღად მაქცევდეს…

ვოცნებობ იმ დღეს მოვესწრო, როცა მაგ არამზადის ძეგლს ნაწილ – ნაწილ დაამტვრევენ, ხოლო მაგ ადგილას, აგვისტოს ომში ჩვენი, მართლაც რომ გმირულად დაღუპული ბიჭების მემორიალს აღმართავენ…

მეღირსება ვითომ ლაშარის გორზე შადგომა?